logo

 Onderzoek         Contact  FAQ

Reactie: That Sugar Film

Er kwamen een aantal vragen binnen over ‘That Sugar Film’, die sinds november 2014 in Australië draait en vanaf mei 2016 in de Nederlandse bioscopen te zien is. Naar aanleiding daarvan geeft Kenniscentrum suiker & voeding de volgende reactie.

De film in het kort

In de film ‘That Sugar Film’ schakelt de Australische acteur Damon Gameau 2 maanden lang over op een suikerrijk voedingspatroon. Een voedingspatroon dat dagelijks 40 theelepels (160 gram) aan fructose en/of sacharose levert. Maar hij eet niet de producten waarin je verwacht dat suiker zit, zoals frisdrank, ijs, snoep en koek. In plaats daarvan eet hij bijvoorbeeld gezoete magere yoghurt, gesuikerde muesli en vruchtensappen. Gameau zegt gedurende die 2 maanden net zoveel te sporten als voorheen. Voor, tijdens en na afloop van het ‘experiment’ worden onder andere zijn lichaamsgewicht, buikomtrek en leverwaarden gemeten. Zijn lichaamsgewicht en vetpercentage stijgen na twee maanden met respectievelijk 8,5 kilogram en 7%. De precieze gegevens over Gameau’s voedingsinname en zijn fysieke activiteit worden niet getoond of besproken in de film.

De film benadrukt dat ook voedingsmiddelen die een gezond imago hebben, in werkelijkheid zeer energierijk kunnen zijn. Dergelijke producten sluipen door hun ‘gezonde’ imago makkelijk in te grote hoeveelheden het dagelijkse voedingspakket binnen. Het consumeren van deze producten in relatief grote hoeveelheden past echter niet in een gezond voedingspatroon. De film illustreert dit op zeer beeldende en toegankelijke wijze en draagt in die zin bij tot gebruik van het gezonde verstand bij de keuze van ons dagelijks voedsel.

Meer dan alleen een suikerrijk dieet

Gedurende de hele film wordt de hoge suikerinname verantwoordelijk gehouden voor de waargenomen effecten. Maar het voedingspatroon is in zijn geheel anders. Zo eet Gameau naast een grote hoeveelheid suikers, geen groente meer, geen (gezonde) vetten en minder eiwitten. Daarnaast dwingt hij zichzelf zo tot het extreme, dat hij ook moet overgeven. Gameau komt 8,5 kilogram aan in 2 maanden. Dat een dergelijk eenzijdig en hypercalorisch voedingspatroon ongezond is, spreekt natuurlijk voor zich.

Dikker met minder calorieën is onmogelijk

In de film komt Gameau 8,5 kilogram aan in 2 maanden tijd. Hij zegt echter niet meer calorieën te hebben gegeten dan voorheen, waarschijnlijk zelfs iets minder. Ook zou zijn fysieke activiteit hetzelfde zijn gebleven. Je kunt echter onmogelijk minder energie innemen, net zoveel verbranden en toch 8,5 kilogram aankomen in 2 maanden.

Energetisch gezien is een calorie een calorie. Je kunt alleen maar aankomen wanneer je in een positieve energiebalans verkeert, dus meer calorieën inneemt dan dat je verbrandt.

Of suiker een specifiek dikmakend effect heeft, is goed uitgezocht. Op grond van 12 onderzoeken concluderen Te Morenga et al. in hun meta-analyse1: ‘The data suggest that the change in body fatness that occurs with modifying intake of sugars results from an alteration in energy balance rather than a physiological or metabolic consequence of monosaccharides or disaccharides.’ Suikers hebben dus geen specifiek dikmakend effect; gewichtsveranderingen komen door veranderingen in de energiebalans. Wel is het zo dat suikers (calorieën) in vloeibare vorm, zoals in frisdrank en vruchtensappen, minder verzadigen dan suikers in vaste vorm. Hierdoor hebben mensen die vaker suikerhoudende dranken drinken een hoger risico op overgewicht2.

De consumptie van suikers in Nederland is sinds de eerste meting in 1987-1988 stabiel3, maar het aantal mensen met overgewicht is in diezelfde tijd sterk gestegen4. In Australië, waar de filmmaker vandaan komt, is de suikerinname zelfs gedaald over de jaren, terwijl overgewicht en obesitas in dezelfde periode zijn toegenomen5. Dit betekent niet dat suiker niet kan bijdragen aan overgewicht, maar het weerlegt wel de stelling dat suiker dé oorzaak is van het obesitasprobleem.

Genoemde innamegegevens zijn onjuist
In de film zegt David Gillepsie (een Australische advocaat en auteur) dat de gemiddelde Australiër 40 theelepels* suiker per dag consumeert. Dit is onjuist, want de gemiddelde totale hoeveelheid suikers die Australiërs consumeren is volgens hun officiële nationale voedingsrapport 29 theelepels6. In Nederland consumeert men gemiddeld 30,5 theelepels suikers (alle soorten, zowel toegevoegd als van nature aanwezig)3.

*In de film gaan ze uit van 4 gram per theelepel.

Mondgezondheid

In de film komt een jongen voor met flinke tanderosie. Vrijwel zijn hele gebit is aangetast en de jongen vertelt dat hij al jaren maar liefst 4 á 5 flessen of 12 blikjes frisdrank per dag drinkt. Dat een dergelijke hoeveelheid frisdrank slecht is voor het gebit en de gezondheid spreekt voor zich.

Tanderosie wordt veroorzaakt door zuren uit voedingsmiddelen, niet door suikers zelf. De zuren in de voedingsmiddelen lossen het tandglazuur en vervolgens het tandbeen op. Wel kunnen producten waar suikers in zitten zuur zijn. Voorbeelden van zure producten zijn frisdrank (ook light) en vruchtensappen.

Bij tandcariës spelen drie factoren een belangrijke rol: tandplaque, bacteriën en fermenteerbare koolhydraten (suikers en zetmeel) in de voeding. Bacteriën bevinden zich in het tandplaque en zetten fermenteerbare koolhydraten om in zuren. Deze zuren kunnen het tandglazuur aantasten (demineralisatie). Het gebit herstelt zich van nature van een dergelijke ‘zuurstoot’ (remineralisatie). Als de balans tussen demineralisatie en remineralisatie verstoord is, kan op den duur tandcariës ontstaan. Daarom adviseert het Ivoren Kruis, naast goede mondhygiëne, om niet vaker dan 7 keer per dag iets te eten of te drinken7,8.

Fructose en leververvetting

Gameau zet fructose in de film weg als dé boosdoener. Fructose komt van nature voor in fruit, honing en groente. Daarnaast bestaat kristalsuiker, voor 50% uit fructose. Ook de meeste suikersiropen bestaan voor ongeveer de helft uit fructose. Gameau’s leverwaarden (ALAT) verslechterden tijdens het ‘experiment’ en wezen op leververvetting. Daarnaast verhoogde het triglyceridengehalte in zijn het bloed van 0,8 naar 1,5 millimol per liter.

Gameau komt in 2 maanden tijd maar liefst 8,5 kilo aan. Snelle gewichtstoename zorgt voor negatieve gezondheidseffecten en overgewicht is sterk geassocieerd met niet alcoholische leververvetting (NAFLD). Onder mensen met obesitas is de prevalentie van NAFLD maar liefst 50-100%9. Er is echter meer onderzoek nodig om conclusies te kunnen trekken over specifieke nutriënten in de voeding en het effect daarvan op NAFLD10.

Er is veel onderzoek gedaan naar de effecten van fructose op de gezondheid. Hieruit blijkt dat grote hoeveelheden fructose (> 20 procent van de energie-inname / >100 gram per dag) kan leiden tot negatieve gezondheidseffecten, maar dat een matige fructoseconsumptie (30-60 gram per dag) past in een gezond voedingspatroon11–13. In Nederland ligt de gemiddelde inname van fructose op 9 procent van de energie-inname, ofwel 49 gram per dag3.

Meer informatie over fructose? Zie ook onze position paper Fructose.

Standpunt Kenniscentrum suiker & voeding

Wij zijn van mening dat: Suiker past in een gevarieerd voedingspatroon. Maar overconsumptie van suiker is niet goed. Dat geldt voor alle voedingsmiddelen, dus ook voor suiker. Overgewicht en obesitas moeten we met zijn allen terugdringen. Alle calorieën tellen daarbij mee, ook die van suiker. Er zijn volop producten met weinig of vrijwel geen calorieën te koop. De consument kiest zelf en moet daarvoor goede informatie krijgen op de verpakking over de voedingswaarde, de hoeveelheid suikers en de calorieën. Kenniscentrum suiker & voeding is het expertisecentrum dat wordt gefinancierd door Suiker Unie. De professionals die bij het kenniscentrum werken, zijn betrokken bij diverse nationale en internationale overlegorganen en adviescolleges.

Referenties:

1. Te Morenga, L., Mallard, S. & Mann, J. Dietary sugars and body weight: systematic review and meta-analyses of randomised controlled trials and cohort studies. 1–25 (2013). doi:10.1136/bmj.e7492

2. Gezondheidsraad. Achtergronddocument: Dranken met toegevoegd suiker. (2015).

3. Sluik, D., Engelen, A. & Feskens, E. J. M. Suikerconsumptie in Nederland. Resultaten uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010. (2013).

4. RIVM. Neemt het aantal mensen met overgewicht toe of af? (2014).

5. Barclay, A. W. & Brand-Miller, J. The Australian Paradox: A Substantial Decline in Sugars Intake over the Same Timeframe that Overweight and Obesity Have Increased. Nutrients 3, 491–504 (2011).

6. Australian Bureau of Statistics. Australian Health Survey: Nutrition First Results - Foods and Nutrients, 2011-12.

7. Ivoren Kruis. Gezonde voeding, ook gezond voor je gebit? (2016). at <http://www.ivorenkruis.nl/index.cfm?id=491&zoek=voeding>

8. Ivoren Kruis. Advies Cariëspreventie - Praktische handleiding voor wie professionele adviezen geeft over preventieve mondzorg. (2011).

9. Koek, G. H. Behandeling van niet-alcoholische vetleverziekte. Ned Tijdschr Geneeskd. 155, 3181 (2011).

10. AASLD. (2014). The Liver Meeting 2014 Abstracts, 60(1). et al. Fructose, high-fructose corn syrup, sucrose, and nonalcoholic fatty liver disease or indexes of liver health: a systematic review and meta-analysis. Am. J. Clin. Nutr. 100, 1–17 (2014).

11. Livesey, G. & Taylor, R. Fructose consumption and consequences for glycation, plasma triacylglycerol, and body weight: meta-analyses and meta-regression models of intervention studies. Am J Clin Nutr. 88, 1419–37 (2008).

12. Dolan, L., Potter, S. & Burdock, G. Evidence-based review on the effect of normal dietary consumption of fructose on blood lipids and body weight of overweight and obese individuals. Crit Rev Food Sci Nutr. 50, 889–918 (2010).

13. Dolan, L., Potter, S. & Burdock, G. Evidence-based review on the effect of normal dietary consumption of fructose on development of hyperlipidemia and obesity in healthy, normal weight individuals. Crit Rev Food Sci Nutr. 50, 53–84 (2010).

Nieuwsbrief: suiker in perspectief

sip42

Kinderen is het thema van ‘Suiker in Perspectief’ editie 42. De eerste 1000 dagen van een kind zijn bepalend voor de rest van zijn leven, vertelt prof. dr. Tessa Roseboom. ‘Er is geen gemakkelijke oplossing om de groenteconsumptie van kinderen te verhogen’, aldus onderzoeker Vera van Stokkom (Msc). ‘Maar kindervoorkeuren zijn te veranderen.’ Lees ook de interviews met onder andere dr. ir. Astrid Postma-Smeets over de Schijf van Vijf die jonge kinderen weinig speelruimte biedt en met prof.dr. Cor van Loveren: ‘Ik vind het opvallend dat mondgezondheid bij kinderen in de afgelopen jaren niet beter is geworden.’

Nieuwe Infokicks: informatieve filmpjes over suiker

Maakt suiker nu dik of niet? Is suiker verslavend? En waarom zit er eigenlijk suiker in voedingsmiddelen? Om uitleg en antwoord te geven op dergelijke vragen heeft Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met wetenschappers op dit gebied een vijftal informatieve filmpjes gemaakt.

Bekijk alle infokicks

Informatiemap

informatiemapBent u diëtist, voedingskundige intermediair of beleidsmaker? Dan biedt de informatiemap van Kenniscentrum suiker & voeding u achtergrondgegevens zoals samenvattingen van wetenschappelijke literatuur, verschillende position papers en factsheets. Abonnees ontvangen enkele keren per jaar een update van (delen van) de inhoud.

Vraag gratis aan

deel deze pagina